ترمیم فرش یا رفوگری چیست؟

ترمیم فرش یا رفوگری چیست؟

نگهداری از فرش فراتر از نگهداری از وسایل خانه است زیرا فرش دستباف ایرانی به دلیل برخورداری از زیبایی خیره‌کننده و کیفیت بسیار بالا در جهان شهرت دارد. به‌طورکلی ایران را با فرش دستباف آن و فرش دستباف را با نام ایران می‌شناسند. علی‌رغم شهرت، اصالت و قدمت بالای این نوع از فرش‌ها بسیار اتفاق می‌افتد که فرش دچار آسیب‌دیدگی یا پارگی می‌شود. به دلیل ارزش بالای مادی و معنوی فرش‌ها که به دست هنرمندان، افراد بزرگ و زنان روستایی بافته می‌شوند رفوگری فرش امری رایج است تا فرش قیمتی و دارای ارزش معنوی حفظ شده و از بین نرود. ترمیم فرش باعث طولانی‌تر شدن عمر آن و بازیافتن زیبایی و جلای قبلی فرش است که منجر به کاربردی شدن و استفاده مجدد از آن در محیط نیز می‌شود. مرمت فرش اقدام حرفه‌ای است که فردی ماهر برای ترمیم فرش آسیب‌دیده و تبدیل آن به شکل نخست انجام می‌دهد.

تاریخچه رفوگری

مرمت فرش از این نظر اهمیت دارد که هر چه فرش عمر بیشتری کند ارزش بیشتری پیدا می‌کند. عمر و ماندگاری از ویژگی‌های فرش دستباف محسوب می‌شوند. این نوع فرش‌ها نسبت به نمونه‌های دیگر، دارای عمر بیشتر و قابلیت بسیار بالاتر برای پاکیزگی و نظافت هستند. زیبایی فرش دستباف بر اثر پا خوردن، نور و شستشو افزایش پیدا می‌کند و چشم‌نوازی خود را از دست نمی‌دهد. این موضوع در فرش‌ها رنگ‌شده با مواد طبیعی بیشتر قابل رویت است. ارزش مالی و هنری فرش‌های دستباف با گذشت زمان افزایش می‌یابد. در نتیجه ترمیم فرش و رفوگری آن این امکان را می‌دهد که فرش‌ها طول عمری بیشتر و ارزشی بالاتر داشته باشند.

تاریخچه ترمیم فرش

فرش ایرانی همچون باغی پر نقش و نگار در میان هنرهای دستی جهان می‌درخشد. باستان‌شناسان قالی «پازیریک» را قدیمی‌ترین فرش دنیا می‌دانند که قدمت آن به تقریبا دو هزار سال پیش باز‌می‌گردد. پازیریک یک اثر کاملا ایرانی است که هم‌اکنون در موزه آرمیتاژ کشور روسیه نگهداری می‌شود. این فرش قدیمی‌ترین فرش باقی‌مانده متعلق به ۵۰۰ سال پیش از میلاد است و احتمال می‌رود بافت و ترمیم فرش صد سال پیش از این نیز انجام شده باشد. مرمت فرش روشی است که با استفاده از آن می‌تواند فرش‌ها را برای مدتی طولانی نگهداری کرد، ترمیم فرش به شیوه رفوگری همزمان با فرش بافی به وجود آمده است ولی زمان دقیقی برای انجام روش‌های مختلف رفوگری مشخص نشده.

ترمیم فرش یا رفوگری چیست؟

ترمیم فرش برای برطرف کردن کجی، پارگی، پوسیدگی، سوختگی و آسیب‌دیدگی فرش انجام می‌شود. برای تعمیر فرش و رفع عیوب جزئی آن از ریشه بافی، شیرازه دوزی، رفوگری و رفع چروکیدگی استفاده می‌شود و ترمیم عیوب گسترده‌تر مانند پوسیدگی و سوختگی با استفاده از روش‌های مرمت فرش انجام می‌شود.

رج به رج و پود به پود فرش‌های ایرانی، حاصل تلاش هنرمندان خوش‌ذوق این مرز و بوم است؛ بنابراین حفظ و نگهداری و ترمیم فرش در صورت آسیب دیدن، نگهداری از هنر و تاریخ محسوب می‌شود. ترمیم فرش یعنی بر طرف کردن عیوب فرش برای عرضه آن. در بسیاری از مواقع فرش پوسیده، سوخته و آسیب‌دیده رفوگری شده و در موزه‌ها به نمایش در می‌آید زیرا ارزش فرش رفوگری شده که دارای قدمتی طولانی است از نظر مادی و معنوی بسیار بیشتر از فرش رفو نشده و دارای ایراد است.

ترمیم فرش چطور انجام می‌شود؟

برای مرمت فرش به وسایلی از جمله چاقوی بافت، نخ و سوزن، درفش، موم، انبردست، کلاف‌های هم‌جنس فرش و انگشتانه نیاز است. در رفوگری فرش ابتدا فرش شسته شده و سپس گره‌های آسیب‌دیده باقی‌مانده با سوزن و درفش از فرش جدا می‌شود. اگر بخش آسیب‌دیده بزرگ باشد آن را در قاب چوبی قرار داده و سپس تارکشی و گره‌زنی انجام می‌شود تا فرش به حالت قبلی خود باز گردد. برای رفع پیچ‌خوردگی و چروک، فرش را با نوارهایی از پشت محکم کرده و فرش را به حالت استاندارد باز می‌گردانند.

ترمیم فرش چطور انجام می‌شود؟

هر نوع آسیب‌دیدگی که به پرزها، چله یا پودهای فرش آسیب بزند مانند دررفتگی، پوسیدگی، فرسودگی، بیدزدگی، پارگی، سوختگی و رنگ‌پریدگی نیاز به ترمیم به شیوه مناسب خود دارد. برای دررفتگی چله و آسیب عمیق به پودها روش‌های تخصصی‌تری وجود دارد ولی آسیب دیدن پرزها با گره زدن مجدد رفع می‌شود.

مزایا رفوگری فرش

رفو فرش و مرمت آن باعث می‌شود فرشی که در حال نابودی و از بین رفتن است احیا شده و نه تنها ارزش مادی آن باز گردانده می‌شود بلکه ارزش معنوی و تاریخی و هنری آن نیز حفظ و نگهداری شود. فرش هنر دست است و حفظ انواع و طرح‌های قدیمی آن بخشی از فرآیند حفظ تاریخ هنر ایران محسوب می‌شود.

معایب رفوگری فرش

گاهی هزینه‌های رفوگری فرش بسیار بالا است و ممکن است به نظر افراد این موضوع مقرون به صرفه نباشد، رفو به شیوه‌های سطحی مانند رنگ‌آمیزی با ماژیک موقت است و دوباره رنگ‌پریدگی پیدا می‌گردد. ترمیم فرش ممکن است باعث شود ارزش حقیقی فرش کمتر شود، فرش دستباف ترمیم نشده ارزش بالاتری دارد. این عمل همچون بازسازی سایر اشیا تاریخی و هنری ارزشمند است و فعالیتی هنری، پژوهشی و در حوزه میراث فرهنگی تلقی می‌گردد.

پیشنهاد ویژهمحصولات بیشتر

[]

خرید چسب محافظ ریشه فرش ساینا مدل S4

مشخصات فنی

متراژوزنسایر توضیحاتابعاد
4 متر100 گرم- چسب مخصوص ریشه فرش- مانع از کثیف شدن ریشه فرش
مشاهده قیمت و خرید در دیجی کالا
[]

خرید شانه قالی بافی سامکو مدل YP-KERKAIT23

مشخصات فنی

وزنابعادسایر توضیحات
520 گرم23x6x8 سانتی‌متر- شانه قالی (کرکیت) مناسب برای قالی بافی
مشاهده قیمت و خرید در دیجی کالا
[]

خرید نگزالت ضد بید مدل 001 بسته 5 عددی

مشخصات فنی

ابعادسایر توضیحات
14*10 سانتی‌متربرای جلوگیری از بید زدگی فرش و لباس
مشاهده قیمت و خرید در دیجی کالا
[]

خرید نخ گلیم مدل آکرولیک کد ۰۱۰ بسته 10 عددی

مشخصات فنی

وزنسایر توضیحاتابعاد
500 گرمجنس نخ ها آکرولیک میباشد.مناسب بافت گلیم ،روی پارچه ،
مشاهده قیمت و خرید در دیجی کالا
[]

خرید چسب محافظ ریشه فرش ساینا مدل S4 بسته 2 عددی

مشخصات فنی

متراژوزنسایر توضیحاتابعاد
4 متر100 گرم- چسب مخصوص ریشه فرش- مانع از کثیف شدن ریشه فرش
مشاهده قیمت و خرید در دیجی کالا
[]

خرید نخ و نقشه پته دوزی مدل Narges

مشخصات فنی

وزنابعاد
226 گرم53x50x0.5 سانتی‌متر
مشاهده قیمت و خرید در دیجی کالا
[]

خرید چسب محافظ ریشه فرش مدل Roll

مشخصات فنی

وزنابعاد
3000 گرم65x50x1 سانتی‌متر
مشاهده قیمت و خرید در دیجی کالا
[]

خرید نخ و نقشه تابلوفرش کد603

مشخصات فنی

وزنابعاد
108 گرم12x4x4 سانتی‌متر
مشاهده قیمت و خرید در دیجی کالا
[]

خرید چسب محافظ ریشه فرش پارس فوم کد 0825

مشخصات فنی

وزنسایر توضیحاتابعاد
127 گرم- چسب فرش 4 عددی با ابعاد 18x30 سانتیمتر- جلوگیری از حرکت فرش
مشاهده قیمت و خرید در دیجی کالا
[]

خرید ترمز فرش مدل 1830 بسته 4 عددی

مشخصات فنی

وزنابعاد
4000 گرم70x43x1 سانتی‌متر
مشاهده قیمت و خرید در دیجی کالا
[]

خرید نخ و نقشه تابلوفرش کد541

مشخصات فنی

ابعاد
7×6×3 سانتی‌متر
مشاهده قیمت و خرید در دیجی کالا
[]

خرید بست پله وندا مجموعه 9 عددی

مشخصات فنی

وزنسایر توضیحاتابعاد
113 گرم- محافظت از ریشه فرش در برابر کثیف و خراب شدن- امکان جریان هوا در بین ریشه ها و افزایش طول عمر فرش
مشاهده قیمت و خرید در دیجی کالا
[]

خرید چسب محافظ ریشه فرش خوش قلب کد60013

مشخصات فنی

وزنابعاد
3000 گرم67x33x1 سانتی‌متر
مشاهده قیمت و خرید در دیجی کالا
[]

خرید نخ و نقشه تابلوفرش کد 120

مشخصات فنی

وزنسایر توضیحاتابعاد
۲۰ گرمگیره فرش یا همان بست پله برای جلوگیری از سر خوردن فرشمناسب برای سطوح صاف
مشاهده قیمت و خرید در دیجی کالا
[]

خرید بست پله خوشقلب کد 03 مجموعه 10 عددی

مشخصات فنی

وزنابعاد
10 گرم20x2x10 سانتی‌متر
مشاهده قیمت و خرید در دیجی کالا
[]

خرید ترمز فرش خوش قلب کد 7.15 بسته 4 عددی

مشخصات فنی

وزنضخامتابعادسایر توضیحات
10 گرم0.5 میلی‌متر7*15 سانتی‌مترچسباندن فرش به موکت
مشاهده قیمت و خرید در دیجی کالا
[]

خرید ترمز فرش به موکت خوش قلب کد 15 7 بسته 4 عددی

مشخصات فنی

وزنضخامت
200 گرم2 میلی‌متر
مشاهده قیمت و خرید در دیجی کالا
[]

خرید بست پله خوش قلب کد 04 بسته 20 عددی

مشخصات فنی

وزنضخامت
10 گرم2 میلی‌متر میلی‌متر
مشاهده قیمت و خرید در دیجی کالا
[]

خرید ترمز فرش خوش قلب بسته 8 عددی

مشخصات فنی

جنس نخنوع رنگ‌رزیابعاد
پلی‌استرصنعتی با رنگ‌های شیمیایی10x5x3 سانتی‌متر
مشاهده قیمت و خرید در دیجی کالا
[]

خرید نخ فرش مدل ghtr کد 1

مشخصات فنی

وزنابعاد
106 گرم17x4x3 سانتی‌متر
مشاهده قیمت و خرید در دیجی کالا
[]

خرید چسب محافظ ریشه فرش مدل پارس فوم

مشخصات فنی

وزنضخامت
200 گرم2 میلی‌متر
مشاهده قیمت و خرید در دیجی کالا
[]

خرید بست پله خوشقلب کد 02 مجموعه ۵ عددی

مشخصات فنی

ابعاد
106x80x27.5 سانتی‌متر
مشاهده قیمت و خرید در دیجی کالا
[]

خرید دار قالی مدل متحرک کد 53

مشخصات فنی

وزنجنس نخنوع رنگ‌رزیسایر توضیحاتنوع طرح
155 گرمپشمصنعتی با رنگ‌های شیمیایییک برگ نقشه شطرنجی چاپ شده بر روی کاغذ به همراه ۷ گلوله نخ مورد نیاز برای بافت گلیم با توجه به نقشهلوزی
مشاهده قیمت و خرید در دیجی کالا
[]

خرید نخ و نقشه گلیم مدل لوزی کد 9355

مشخصات فنی

وزنابعاد
500 گرم0.3x15x15 سانتی‌متر
مشاهده قیمت و خرید در دیجی کالا
[]

خرید ابزار قالیبافی مدل ۱۴۰۰ مجموعه ۴ عددی

مشخصات فنی

وزنجنس نخسایر توضیحاتابعاد
250 گرمپنبهنخ گلیم مخصوص چله کشی میباشد.13x13x12 سانتی‌متر
مشاهده قیمت و خرید در دیجی کالا
[]

خرید نخ گلیم کد ۰۱

مشخصات فنی

سایر توضیحات
لوازم بافت فرش و تابلو فرش شامل دفه، قیچی فارسی بر، سیخ (پودکش) و قلاب قالی بافی
مشاهده قیمت و خرید در دیجی کالا
[]

خرید مجموعه ابزار قالی بافی فرش بهزاد کد 1

مشخصات فنی

وزننوع رنگ‌رزیسایر توضیحاتنام طرحنوع طرح
350 گرمصنعتی با رنگ‌های شیمیاییدارای ۹ رنگ از جنس کرک ۶لاابعاد ۱۱۷ گره در ۱۱۷ رجرجشمار ۳۵
مشاهده قیمت و خرید در دیجی کالا
[]

خرید نخ ونقشه تابلو فرش طرح کوسن تک گل کد ۰۱

مشخصات فنی

وزنسایر توضیحاتابعاد
3800 گرمدار شماره دو تبریزیقابلیت چله کشی تا ۳۰۰ گره با رجشمار ۵۰
مشاهده قیمت و خرید در دیجی کالا
[]

خرید دار قالی کد ۰۲

مشخصات فنی

وزنابعاد
700 گرم14x14x23 سانتی‌متر
مشاهده قیمت و خرید در دیجی کالا
[]

خرید ابزار قالیبافی مدل 1 مجموعه 3عددی

مشخصات فنی

متراژوزنجنس نخنوع رنگ‌رزیسایر توضیحات
1250 متر350 گرممرینوسصنعتی با رنگ‌های شیمیایی-9رنگ(مجموع مرینوس و1 رنگ ابریشم)
مشاهده قیمت و خرید در دیجی کالا
[]

خرید نخ و نقشه تابلو فرش طرح کوسن دوگل کد ۰۱

مشخصات فنی

وزنجنس نخابعادسایر توضیحات
2000 گرمپشم15x44x66 سانتی‌متردار شماره یک مناسب کارهای آموزشی
مشاهده قیمت و خرید در دیجی کالا
[]

خرید دار قالی مدل N کد011

مشخصات فنی

وزنجنس نخسایر توضیحاتابعاد
250 گرمپنبهجنس نخ چله حاضر پنبه ای میباشد.نخ چله در فرش بافی،قلاب بافی استفاده میشود.
مشاهده قیمت و خرید در دیجی کالا
[]

خرید نخ فرش کد ۰۱

مشخصات فنی

سایر توضیحاتنام طرحابعادتعداد گرهنوع چاپ
- جنس نخ ها : پشم ،ابریشم،پلی استر پنبه- رنگ رزی سنتی با رنگ سنتزیگيتورن82×53 سانتی‌متر540×350
مشاهده قیمت و خرید در دیجی کالا
[]

خرید نخ و نقشه تابلو فرش طرح گیتورن کد 2344

مشخصات فنی

وزنجنس نخسایر توضیحاتابعاد
250 گرمپنبهنخ چله ۱۲ لا است.نخ چله گوله شده است.
مشاهده قیمت و خرید در دیجی کالا
[]

خرید نخ فرش کد ۰۱۲

مشخصات فنی

وزنسایر توضیحاتابعاد
190 گرممناسب گلیم بافیمناسب رفو
مشاهده قیمت و خرید در دیجی کالا

منبع : ویکی‌پدیا ، دانشنامه آزاد